بازار غذا یکی از نخستین بخشهایی است که تغییر رفتار مصرفکنندگان را بهخوبی نشان میدهد.
به گزارش روز نو در ماههای اخیر، افزایش هزینههای زندگی، رشد قیمت مواد اولیه و کاهش قدرت خرید خانوارها باعث شده الگوی مصرف مردم در حوزه رستورانها، فستفودها و اغذیهفروشیها تغییر کند؛ تغییری که حالا نه فقط در تعداد سفارشها، بلکه در انتخاب نوع غذا، میزان خرید و حتی شیوه فعالیت واحدهای صنفی خود را نشان میدهد.
تا چند سال قبل، رستوران رفتن یا سفارش غذا بیشتر بهعنوان بخشی از سبک زندگی شهری و یک تجربه تفریحی شناخته میشد، اما افزایش هزینهها این رفتار را تحت تاثیر قرار داده است.
بسیاری از مشتریان حالا پیش از انتخاب غذا، بیشتر به قیمت توجه میکنند و گزینههای اقتصادیتر را در اولویت قرار میدهند. غذاهای سنتی، پرسهای کوچکتر، منوهای اقتصادی و تخفیفهای آنلاین به بخشی از راهکارهای جدید بازار برای حفظ مشتری تبدیل شدهاند.
در سوی دیگر، فعالان این صنف نیز با چالشهای متعددی روبهرو هستند؛ از افزایش قیمت مواد اولیه گرفته تا رشد هزینههای اجاره، دستمزد و هزینههای جاری. شرایطی که باعث شده برخی واحدهای صنفی برای ادامه فعالیت، مدل کاری خود را تغییر دهند و برخی دیگر حتی ناچار به تعطیلی شوند.
بررسی وضعیت بازار اغذیهفروشیها نشان میدهد صنعت غذا که ارتباط مستقیمی با سفره خانوار دارد، اکنون تحت تاثیر مستقیم شرایط اقتصادی قرار گرفته است.
کاهش تقاضا، تغییر ذائقه مصرفکنندگان و حرکت به سمت غذاهای ارزانتر، تصویری متفاوت از بازار رستورانها نسبت به سالهای گذشته ترسیم کرده است؛ بازاری که فعالان آن معتقدند آیندهاش بیش از هر چیز به کنترل هزینهها، ثبات قیمت مواد اولیه و بهبود قدرت خرید مردم وابسته است.
ریزش ۴۵ درصدی مشتری اغذیه فروشیها
در همین رابطه، مجید محبی، رئیس اتحادیه صنف اغذیهفروشان و مواد غذایی تهران درباره آخرین وضعیت فعالیت رستورانها و اغذیهفروشیها اظهار کرد: نوسانات ارزی و افزایش قیمت مواد اولیه، فعالان این حوزه را با مشکلات جدی مواجه کرده است، اما واحدهای صنفی تلاش میکنند برای جلوگیری از فشار بیشتر به مردم، قیمتها را تا حد امکان متعارف نگه دارند.
او با بیان اینکه افزایش هزینهها تاثیر مستقیمی بر بازار گذاشته است، افزود: «با توجه به افزایش چند درصدی و غیرمتعارف قیمت مواد اولیه، قیمت غذا نیز افزایش پیدا کرده و این موضوع باعث کاهش تقاضا شده است.»
محبی درباره میزان افت مشتری در این صنف گفت: «بر اساس بررسیهای ما، نسبت به سال گذشته حدود ۴۵ درصد کاهش مشتری داشتهایم. بخشی از واحدهای صنفی که به صورت استیجاری فعالیت میکردند، به دلیل افزایش هزینهها تعطیل شدهاند، اما واحدهایی که صاحبان ملک هستند همچنان در حال مقاومت و ادامه فعالیت هستند.»
منوی ثابت دیگر وجود ندارد
رئیس اتحادیه صنف اغذیهفروشان تهران درباره افزایش قیمت غذا و تاثیر آن بر رفتار مصرفکنندگان گفت: «امروز تقریباً هیچ واحد صنفی منوی ثابت ندارد، زیرا قیمت مواد اولیه دائماً تغییر میکند. به عنوان مثال ممکن است قیمت پنیر پیتزا در ابتدای هفته یک رقم باشد، اما تا پایان هفته چند میلیون تومان افزایش پیدا کند.
در چنین شرایطی امکان درج قیمت ثابت برای برخی غذاها وجود ندارد.» او ادامه داد: «این نوسانات باعث شده واحدهای صنفی نتوانند برنامهریزی دقیقی برای قیمتگذاری داشته باشند.»
ساندویچیها پناهگاه لیسانسههای بیکار شدند
رئیس اتحادیه صنف اغذیهفروشان و مواد غذایی تهران، تعداد بالای اعضای این صنف که اکنون به بیش از ۴ هزار نفر رسیده و روند افزایشی آن را ناشی از ورود جوانان تحصیلکرده بیکار به این حوزه میداند.
به گفته او، در یک واحد ساندویچی که حدود شش نفر نیروی کار دارد، معمولاً همه کارکنان حداقل مدرک کارشناسی دارند؛ موضوعی که به گفته وی نشان میدهد بسیاری از فارغالتحصیلان دانشگاهی برای تأمین معاش به مشاغل خدماتی روی آوردهاند.
حذف غذاهای فانتزی از سفره مردم
محبی درباره تغییر الگوی مصرف مردم نیز گفت: «با توجه به شرایط معیشتی، استقبال از غذاهای فانتزی به حداقل رسیده و مردم بیشتر به سمت غذاهای سنتی با قیمت مناسبتر رفتهاند.»
به گفته او، واحدهایی که غذاهای اقتصادیتر و سنتی ارائه میکنند، در شرایط فعلی موفقتر از مجموعههایی هستند که با مدلهای جدید و غذاهای لوکس فعالیت میکنند.
اختلاف قیمت غذا در مناطق مختلف تهران
رئیس اتحادیه اغذیهفروشان تهران درباره تفاوت قیمت غذا در مناطق مختلف شهر توضیح داد: «قیمتها در مناطق مختلف تهران اختلاف زیادی دارد. برای مثال ممکن است یک هاتداگ با برند متعارف در حوالی بازار تهران حدود ۱۵۰ هزار تومان هزینه داشته باشد، اما همان محصول در منطقه یک تهران تا حدود ۴۰۰ هزار تومان قیمت داشته باشد.»
منوهای اقتصادی؛ نشانه کاهش قدرت خرید یا تغییر سبک مصرف؟
محبی درباره رواج غذاهای اقتصادی، نیمپرس و فروش کیلویی غذا در فضای مجازی گفت: «نمیتوان به طور قطع گفت این موضوع فقط ناشی از کاهش قدرت خرید است، زیرا تبلیغات و تغییر سبک مصرف هم تاثیرگذار بوده است، اما بدون شک شرایط اقتصادی مردم در این روند بیتاثیر نیست.»
او تاکید کرد: «قدرت خرید مردم نسبت به گذشته کاهش پیدا کرده و این موضوع مستقیماً روی میزان خرید و مصرف تاثیر گذاشته است.»
نظارت بر اغذیهفروشیهای اینترنتی و واحدهای بدون مجوز
رئیس اتحادیه صنف اغذیهفروشان و مواد غذایی تهران درباره نظارت بر فعالیت واحدهایی که در فضای مجازی اقدام به فروش غذا میکنند، گفت: «نظارتهای بهداشتی در این حوزه به صورت مستمر انجام میشود و بازرسهای اتحادیه در مناطق مختلف تهران فعالیت دارند.»
وی افزود: «در مسائل بهداشتی هیچگونه تعارفی با واحدهای صنفی نداریم و در صورت مشاهده تخلف برخورد قانونی انجام خواهد شد.»
محبی اعلام کرد: «در حال حاضر حدود ۵۱۲۰ واحد صنفی دارای مجوز زیر نظر اتحادیه فعالیت میکنند و حدود ۸۴۳ واحد نیز شناسایی شدهاند که در مرحله تشکیل پرونده و ساماندهی قرار دارند.»
آینده بازار به تامین مواد اولیه بستگی دارداو درباره چشمانداز بازار اغذیهفروشیها در نیمه دوم سال گفت: «فعالیت ما به شرایط اقتصادی کشور وابسته است. امیدواریم مشکلات موجود کاهش پیدا کند و مسیر تامین مواد اولیه آسانتر شود.»
محبی تاکید کرد: «اگر مواد اولیه به راحتی تامین شود و عرضه و تقاضا به تعادل برسد، میتوان به آینده بازار امیدوار بود.» وی درباره سهم واردات در تامین مواد اولیه این صنف نیز گفت: «در حوزه فرآوردههای گوشتی، تولید داخل پاسخگوی کامل نیاز کارخانهها نیست و ۳۰ درصد از مواد اولیه مورد نیاز از طریق واردات تامین میشود.»
