وال استریت ژورنال نوشت: میانجیها از وقفه در درگیریها برای دستیابی به راهحلی سریع جهت بازگشایی تنگه استفاده میکنند، به این امید که راه را برای مذاکرات اساسی هموار کند.
به گزارش روز نو، در ادامه این مطلب آمده: وقفه در درگیریهای بین آمریکا و ایران، دیپلماسی با هدف یافتن راهحلی کوتاهمدت برای بحثبرانگیزترین مسئله جنگ - یعنی ازسرگیری کشتیرانی از طریق تنگه هرمز - را سرعت بخشیده است.
ایران و عمان در طول آخر هفته و تا روز دوشنبه برای تدوین طرحی جهت عبور امن کشتیها از آبراهی که پیش از جنگ، ۲۰ درصد از تولید نفت جهان از آن عبور میکرد و اکنون تردد در آن به کندی گراییده است، به رایزنی فشرده پرداختند.
این مذاکرات با تمرکز محدود، لزوماً به معنای پایان قطعی مناقشه آمریکا و ایران نیست، اما میانجیها امیدوارند حتی یک توافق موقت بر سر یک مسئله مهم، بتواند اوضاع را آرام کند، امکان برداشتن محاصرههای دریایی را فراهم آورد و در نهایت به مذاکرات برای اجرای توافقنامه مقدماتی صلحی که واشنگتن و تهران در ماه ژوئن به آن دست یافتند، شتاب بخشد.
یک مقام آمریکایی و میانجیها گفتند که ایران و عمان هنوز بر سر برخی مسائل از جمله دریافت عوارض ترانزیت، فاصله زیادی دارند. اما هر دو طرف اعلام کردند که پیشرفت حاصل شده است که این نخستین نشانهی امید برای دیپلماسی از زمانی محسوب میشود که رئیسجمهور ترامپ در پاسخ به تیراندازی تهران به کشتیهای تجاری در تنگه، دستور دور جدیدی از حملات نظامی به ایران را صادر کرد، بیش از دو هفته پیش.
مقامات آمریکایی گفتند که ترامپ حملات را شامگاه جمعه متوقف کرد، تا حدی برای اینکه به مذاکرات فضا دهد. همان شب، عمان هیئتی را به تهران فرستاد تا مذاکرات درباره تنگه را آغاز کند.
هدف از مذاکرات ایران و عمان، توافق بر مسیری است که کشتیها میتوانند از طریق تنگه به عرض ۲۲ مایل (حدود ۳۵ کیلومتر) از آن عبور کنند. درگیری اوایل این ماه زمانی آغاز شد که ایالات متحده شروع به هدایت کشتیها از طریق تنگه با عبور از نزدیکی ساحل عمان کرد، در حالی که ایران خواهان عبور کشتیها از طریق شمال تنگه است.
ترامپ در گفتوگو با خبرنگاران در هواپیمای ایرفورس وان، روز دوشنبه گفت که «زمان کافی» برای برخورد با ایران دارد و «ما همین الان در حال صحبت هستیم» و افزود «احتمال خوبی وجود دارد که اتفاقی بیفتد». در غیر این صورت، گفت «به کاری که دو روز پیش انجام میدادیم، برمیگردیم».
مقامات منطقهای آشنا با مذاکرات گفتند که ایالات متحده به طور مستقیم در این گفتوگوها شرکت ندارد، هرچند عمان واشنگتن را در جریان میگذارد.
وزارت خارجه ایران روز دوشنبه گفت که آمریکا پیامهایی با تهران رد و بدل کرده است، اما از آن با عنوان مذاکره یاد نمیکند. با این حال، وزارت خارجه در غیر این صورت، ارزیابی مثبت نادری از تلاشهای دیپلماتیک ارائه داد و گفت که در آخر هفته با مقامات عمانی پیشرفت حاصل شده است.
پس از هفتهها تنش و درگیری، این مذاکرات به هر دو کشور آمریکا و ایران فرصتی برای نفسگیری میدهد.
به گفته مقامات آمریکایی، ایالات متحده با ذخایر محدود موشکهای دفاع هوایی که برای تلاش جنگی حیاتی هستند، دست و پنجه نرم میکند، در حالی که ایران نشان میدهد که هنوز زرادخانه قابل توجهی از موشکهای بالستیک و پهپادها در اختیار دارد. همزمان، اقتصاد ایران تحت تأثیر تحریمها، سوءمدیریت و محاصره بنادر خود توسط آمریکا، دچار رکود شده است.
هر دو طرف میدانند که زمان در حال اتمام است. اگرچه قیمت نفت با خبر وقفه در درگیریها به زیر ۹۰ دلار در هر بشکه کاهش یافت، اما مشکلات قریبوقوعی وجود دارد که میتواند قیمتها را دوباره به بالای ۱۰۰ دلار برساند، از جمله کاهش ذخایر نفت خام و تلاش انصارالله یمن، برای متوقف کردن محمولههای نفتی عربستان از عبور از دریای سرخ.
یک دیپلمات ایرانی گفت که تهران میخواهد قبل از انتخابات میاندورهای نوامبر، که احساس میکنند ترامپ در آن زمان تحت فشار بیشتری برای امتیاز دادن خواهد بود، به توافق صلح با او دست یابند.
مذاکرات ایران و عمان همچنین به کاهش تنشها بین دو کشوری کمک میکند که با وجود اختلافات گستردهتر بین تهران و جهان عرب، از دیرباز روابط نزدیکی داشتهاند.
عمان زمانی که بدون تأیید ایران، یک کریدور تحت حمایت آمریکا برای کشتیرانی در امتداد خط ساحلی خود ایجاد کرد، ایران را ناراحت ساخت. این اختلاف، تهران را بر آن داشت تا حملات به کشتیهای عبوری از تنگه بدون اجازه آن را از سر گیرد که به نوبه خود، ایالات متحده را به انجام چندین دور حملات علیه اهداف نظامی ایران واداشت.
مقامات آشنا با این موضوع گفتند، در آخر هفته گذشته در تهران، مقامات عمانی پیشنهاد ایجاد یک کنسرسیوم منطقهای برای تنگه هرمز را مطرح کردند که بر امنیت دریایی، عملیات جستوجو و نجات و سایر همکاریها نظارت خواهد داشت. به گفته مقامات، این پیشنهاد شامل تأمین مالی داوطلبانه از سوی کشورهای منطقه و صنایع کشتیرانی و نفت است.
گزارشها حاکیست که ایران با این پیشنهاد در حال تعامل است، اما همچنان بر حفظ کنترل خود بر تنگه از جمله دریافت عوارض، اصرار دارد. ایران، نوعی عوارض ترانزیتی را به عنوان منبع درآمد جدید و سودآور برای کشوری با بودجهای تنگ و صورتحساب عظیم بازسازی پس از جنگ میبینند.
عمان و آمریکا با دریافت عوارض اجباری از کشتیهای عبوری از آبراه مخالف هستند.
میانجیها در تلاشند تا آمریکا و ایران را به توافق بر سر آتشبسی رسمی به مدت ۱۰ روز ترغیب کنند، به گونهای که تهران تنگه هرمز را بازگشایی و آمریکا محاصره بنادر ایران را لغو کند. اولویت، رفع ابهامات در توافق ماه گذشته است، از جمله عبارتی که ایران آن را به معنای حق خود برای کنترل تنگه و دریافت عوارض برای استفاده از آن تفسیر کرده است، موضعی که آمریکا با آن مخالف است.
این سند همچنین به آزادسازی وجوه مسدودشده ایران اشاره داشت که تهران فکر میکرد فوری خواهد بود. آمریکا میگوید که این پول تنها به شرطی آزاد میشود که تهران خوشرفتاری کند، از جمله با باز نگه داشتن تنگه.
