رؤسای جمهور آمریکا و اوکراین در شرایطی در کاخ سفید دیدار کردند که این نشست با محوریت احیای مذاکرات صلح، تولید بومی موشکهای پاتریوت و بررسی تحریمهای نفتی مسکو، همزمان با مراسم خاکسپاری لیندسی گراهام، سناتور ارشد جمهوریخواه برگزار شد. نشست دونالد ترامپ و ولودیمیر زلنسکی در دفتر بیضی، فرصتی استثنائی برای رئیسجمهوری اوکراین فراهم کرد تا در مقطعی که روابط واشینگتن و کییف گرمترین دوران خود را در ماههای اخیر تجربه میکند، پشتیبانی نظامی ایالات متحده را مستحکمتر کند.
به گزارش روز نو روابط دو کشور پس از درگیریهای لفظی و تنشهای مکرر در ماههای آغازین دور دوم ریاستجمهوری ترامپ، اکنون بهبود یافته است.
این تغییر رویکرد ارتباط مستقیمی با موفقیتهای بزرگ ارتش اوکراین در میدان نبرد و افزایش حملات راهبردی به صنایع نفتی و زیرساختهای انرژی روسیه دارد. با وجود این، دولت آمریکا همچنان در ارسال کمکهای تصویبشده برای کییف تعلل میکند و درگذشت ناگهانی سناتور گراهام نیز یکی از قویترین حامیان و مدافعان اوکراین را از صحنه سیاست واشینگتن حذف کرده است.
زلنسکی پس از این نشست اعلام کرد گفتوگوی بسیار خوب و امیدوارکنندهای با دونالد ترامپ داشته است. او تأیید کرد که دو طرف درباره وعده ماه جاری رئیسجمهور آمریکا در نشست سران ناتو برای اعطای مجوز تولید رهگیرهای پاتریوت به اوکراین بحث و تبادل نظر کردهاند.
پیش از این نشست، یک مقام کاخ سفید تأکید کرده بود که دونالد ترامپ روند صلح میان روسیه و اوکراین را با رئیسجمهوری این کشور بررسی خواهد کرد و یادآور شد که اکنون زمان پایاندادن به این جنگ است.
دیپلماسی تسلیحاتی
همزمان با تشدید حملات هوایی روسیه، اوکراین با کمبود مزمن و شدید ذخایر موشکهای پاتریوت مواجه شده است.
این سیستمهای پیشرفته پدافندی در حال حاضر تنها سلاح موجود در زرادخانه کییف هستند که توانایی سرنگونی موشکهای بالستیک مسکو را دارند.
زلنسکی بدون ارائه جزئیات بیشتر تصریح کرد که با رئیسجمهور آمریکا درباره مجوزهای تولید موشکهای رهگیر پاتریوت و ایدههای دیگری که میتواند به تقویت اوکراین کمک کند، صحبت کرده است.
او همچنین بر اهمیت تقویت روند دیپلماسی تأکید کرد و به مذاکرات متوقفشده صلح با روسیه برای پایاندادن به این جنگ که اکنون در پنجمین سال خود قرار دارد، اشاره کرد. این رویکرد نشان میدهد کییف به دنبال ایجاد توازن میان قدرت سخت در میدان نبرد و چانهزنی از موضع قدرت پشت میز مذاکره است.
در همین راستا، دو منبع آگاه از روند گفتوگوها به رویترز گفتند که استیو ویتکاف، فرستاده آمریکا و جرد کوشنر، داماد دونالد ترامپ، توافق کردهاند برای نخستین بار به اوکراین سفر کنند.
این سفر بخشی از یک تلاش سازمانیافته برای ازسرگیری و تحرکبخشی به تلاشهای میانجیگرانه واشینگتن با روسیه ارزیابی میشود.
زلنسکی هفته گذشته اعلام کرده بود با این دو مقام آمریکایی درباره چشماندازهای احیای مذاکرات گفتوگو کرده است.
رهبر اوکراین در رویدادی جداگانه تأیید کرد که با مقامات شرکت لاکهید مارتین، یکی از سازندگان اصلی رهگیرهای پاتریوت، دیدار کرده است.
او خبر داد که تیمهای تخصصی از هماکنون در حال کار روی راهکارهایی هستند تا روند تولید مشترک را با بیشترین سرعت ممکن عملیاتی کنند. انتقال این خطوط تولید به داخل خاک اوکراین میتواند وابستگی مدافعان به زنجیره تأمین پرنوسان خارجی را کاهش دهد.
اهرم تحریم علیه مسکو
ولودیمیر زلنسکی پس از حضور در مراسم تشییع پیکر سناتور گراهام در واشینگتن که با حضور دونالد ترامپ و سایر مقامات عالیرتبه خارجی برگزار شد، راهی ساختمان کنگره شد تا با اعضای مجلس سنا دیدار کند. مجلس سنا در حال آمادهسازی برای رأیگیری درباره یک بسته دوحزبی از تحریمهای جدید علیه کشورهایی است که نفت روسیه را خریداری میکنند.
این همان طرحی است که سناتور لیندسی گراهام روزهای پایانی عمر خود را صرف عبوردادن آن از خط پایان قانونگذاری کرده بود.
زلنسکی روز سهشنبه دستاوردی را در واشینگتن رقم زد که یک سال پیش بههیچوجه ممکن به نظر نمیرسید؛ او توانست قانونگذاران آمریکایی را متقاعد کند که کییف توانایی پیروزی در این جنگ را دارد. رهبر اوکراین برخلاف دیدار پرتنش و جنجالی خود در دفتر بیضی در فوریه ۲۰۲۵، این بار با روحیهای بسیار بالا، نشست با دونالد ترامپ را ترک کرد.
زلنسکی این سفر دیپلماتیک را با یک پیروزی چشمگیر دیگر به پایان رساند و از جایگاه تماشاچیان در صحن سنا، شاهد رأی قاطع سناتورها به پیشبرد تحریمهای جدید علیه مسکو و حامیانش بود.
این رأیگیری کنگره را یک گام به تحقق یکی از اولویتهای اصلی زلنسکی نزدیکتر میکند و تازهترین نشانه از این واقعیت است که بخت و اقبال کییف تنها در عرصه نظامی بهبود نیافته است. مایک راندز، سناتور جمهوریخواه ایالت داکوتای جنوبی، پس از دیدار با رئیسجمهور اوکراین، سناتورها و برخی نمایندگان مجلس نمایندگان، تصریح کرد که هدف تمام برنامه موجود، کشاندن ولادیمیر پوتین به میز مذاکره است.
به گفته راندز، زلنسکی بر این باور است که اگر تحریمها اعمال شوند و ناراحتی و خشم مردم روسیه از جنگ را افزایش دهند، پوتین برای مذاکره و حلوفصل بحران بیشتر تأمل خواهد کرد. رهبر اوکراین تأکید کرد که این تحریمها میتوانند دستاوردهای رزمی اوکراین را تثبیت کنند و پوتین را به سمت مذاکرات صلح سوق دهند.
تغییر موازنه در لایه سیاسی واشینگتن
مواضع زلنسکی بهوضوح تأثیر خود را در راهروهای قدرت گذاشته است و قانونگذاران از طیفهای مختلف سیاسی و ایدئولوژیک استراتژی او را تأیید میکنند. اجماع در حال شکلگیری مبنی بر توانایی اوکراین برای شکستدادن روسیه، نقش مهمی در این همگرایی دوحزبی داشته است. جان بوزمن، سناتور جمهوریخواه ایالت آرکانزاس، در گفتوگو با پولیتیکو تأکید کرد که موفقیتهای نیروهای اوکراینی در میدان نبرد، نشانه اصلی این تغییر موازنه و پویایی بوده است.
رأیگیری تحریمها همچنین برای گرامیداشت یاد سناتور فقید لیندسی گراهام بود؛ نماینده جمهوریخواه ایالت کارولینای جنوبی که یکی از قهرمانان این قانونگذاری و از متحدان کلیدی اوکراین به شمار میرفت. گراهام که همواره خواهان نقش مداخلهجویانه آمریکا در صحنه جهانی بود، در ۱۱ جولای در ۷۱سالگی بر اثر عارضه قلبی درگذشت.
او تنها یک روز پیش از مرگش با زلنسکی در کییف دیدار کرده بود که دهمین سفر او به اوکراین از زمان تهاجم سال ۲۰۲۲ روسیه محسوب میشد.
یک مقام پیشین دولت ترامپ با اعطای شرط ناشناسماندن، تصریح کرد که با توجه به عملکرد بسیار بهتر اوکراین در جنگ، فضای حاکم بر روابط ترامپ و زلنسکی نسبت به یک سال پیش بسیار متفاوت است.
این تغییر در بخت سیاسی کییف، حمایت تازه برخی از وفاداران جنبش «ماگا» را نیز به همراه داشته است.
لورا لومر، چهره تأثیرگذار محافظهکار، پس از سفر اخیر خود به کییف، حمایتهای پرسرصدای پیشین خود از روسیه را تغییر داد و رویکرد تازهای اتخاذ کرد. در نشست دوحزبی پیش از رأیگیری، زلنسکی بر تأثیر تحریمها بر روند جنگ تأکید کرد. به گفته سناتورهای حاضر، او خواستههای مستمر خود ازجمله صدور مجوز برای تولید باتریهای دفاع موشکی پاتریوت، تأمین رهگیرهای پک-۳ مورد استفاده در سیستم پاتریوت و دسترسی پایدار به سرویس ماهوارهای استارلینک برای هدفگیری در حملات دوربرد را تکرار کرد.
درخواستهای نظامی و اطلاعاتی زلنسکی در کنار اعمال تحریمها علیه مسکو، بازتابدهنده همان استراتژی است که او سه هفته پیش در حاشیه نشست ناتو ارائه کرده بود.
الکساندر استاب، رئیسجمهور فنلاند نیز با حضور در ساختمان کنگره، در کنار زلنسکی به قانونگذاران اعلام کرد این قانون تحریمها میتواند تأثیری فراتر از هرگونه درگیری نظامی بر روند جنگ داشته باشد.
جیم ریش، سناتور جمهوریخواه ایالت آیداهو، در یک نشست خبری تأکید کرد که هر دو رهبر معتقد بودند این اقدام قانونگذاری دستکم به اندازه عملیات میدانی و شاید بیشتر از آن، در پایاندادن به این جنگ مؤثر خواهد بود. یهور چرنیف، قانونگذار اوکراینی و عضو حزب زلنسکی، دیدار اخیر ترامپ و زلنسکی را نشانهای از پایان سوءتفاهمها و تضادهای گذشته و عملکردن دو کشور بهعنوان متحدان واقعی دانست.
با این حال، مسیر پیشرو در ساختار قانونگذاری آمریکا هموار نیست. ترامپ پیش از این نیز مسیر خود را بهسرعت تغییر داده و لایحه تحریمها هنوز به سرانجام قطعی نرسیده است.
جان تون، رهبر اکثریت سنا، میکوشد این لایحه را در مسیر سریع قرار دهد و در همین هفته به تصویب برساند، اما چالشهای متعددی در سنا و پیچیدگیهایی در مجلس نمایندگان وجود دارد. حمایت کاخ سفید از این اقدام تا حدودی سرد بوده و رهبران جمهوریخواه در هر دو مجلس پیشتر برای احترام به ترامپ از مطرحکردن این لایحه خودداری میکردند.
مرگ غیرمنتظره گراهام، سفر زلنسکی و تغییر ماهیت جنگ، شتاب تازهای به این روند بخشید. قرار است فرماندهان پهپادی اوکراین نیز در نشست ناهار سناتورهای جمهوریخواه حضور یابند تا درباره تولید پهپادها تبادل نظر کنند.
سفر زلنسکی در شرایطی انجام شد که نامهای از سوی پنتاگون به قانونگذاران نشان داد دولت ترامپ به کنگره اعلام کرده است تخصیص بودجه ۴۰۰ میلیون دلاری مصوب برای کمک به اوکراین را تا سال مالی ۲۰۲۹ به پایان نخواهد رساند.
این تعلل بوروکراتیک و ناکارآمدی در آزادسازی بودجهای که سال گذشته مورد حمایت هر دو حزب قرار گرفته بود، انتقاد شدید دموکراتها و برخی همحزبیهای جمهوریخواه ترامپ را برانگیخته است.
چالشها و پیامدها
تحت این قانون جدید، ترامپ اختیارات گستردهای برای اعمال مجازاتهای اقتصادی خواهد داشت. سناتورهای جمهوریخواه و دموکرات استدلال میکنند که این لایحه فشار اقتصادی کافیای را برای وادارکردن روسیه به مذاکره جهت پایاندادن به جنگ ایجاد خواهد کرد.
ریچارد بلومنتال، سناتور دموکرات ایالت کنتیکت و از حامیان این لایحه، تأکید کرد که این قانون با دقت تنظیم شده تا ضمن در امان ماندن متحدان آمریکا، کشورهای چین و هند را که خریدار منابع انرژی روسیه هستند، هدف قرار دهد. راجر ویکر، رئیسجمهوریخواه کمیته نیروهای مسلح سنا، این قانون تحریمی را بزرگترین دستاورد سیاسی گراهام توصیف کرد.
با توجه به تعطیلی تابستانی مجلس نمایندگان، این لایحه دستکم تا ماه سپتامبر به قانون تبدیل نخواهد شد.
این مصوبه سنا برای بسیاری از دموکراتهای مجلس نمایندگان که با اعطای اختیارات گسترده به رئیسجمهور برای اعمال تعرفههای تا صد درصد بر کشورهای خریدار مقادیر قابل توجهی از نفت روسیه مخالف هستند، گزینه محبوبی نخواهد بود. با وجود این، سناتور جین شاهین، عضو ارشد دموکرات در کمیته روابط خارجی، استدلال کرد که این مصوبه سنا تنها بسته تحریمی کارآمدی است که شانس تبدیلشدن به قانون را دارد.
او تأکید کرد که قانونگذاران باید از فرصت تعطیلات طولانی مجلس نمایندگان برای رفع نگرانیهای نمایندگان و متقاعدکردن آنها استفاده کنند. این تحریمها میتواند اهرم فشار قدرتمندی علیه ساختارهایی باشد که با خرید نفت، ماشین جنگی مسکو را تأمین مالی میکنند.
