شاید اگر هفته گذشته کسی میگفت که قرار است ظرف یک روز ۶۰ هزار مهاجر از مراکش به اسپانیا هجوم بیاورند، هر تحلیلگری چنین سخنی را شبیه یک خواب میدانست، اما چنین شد و تصاویری از ورود دهها هزار مهاجر به شهر سئوتا یا همان سبته مخابره شد که باورش برای همه از جمله مقامات اسپانیا و اتحادیه اروپا بهشدت سخت بود و به نوعی اروپا در شوک فرو رفت.
به گزارش روز نو این سیل مهاجران درحالی رقم خورد که اکنون اروپا با بحرانهای متعدد و شدیدی روبهرو است؛ از چالشهای امنیتی گرفته تا شرایط نامناسب اقتصادی و کمبود انرژی، اما حالا و با ورود خیل عظیم مهاجران از اسپانیا هم این کشور و هم اروپا با بحرانی تازه روبهرو شده است.
ورود ۶۰ هزار مهاجر غیرقانونی
ماجرا از یک سو به موقعیت جغرافیایی شهر سئوتا برمیگردد و از سوی دیگر به سیاستهای مهاجرتی اسپانیا. شهر سئوتا، در سواحل شمالی مراکش، به وسیله تنگه جبلالطارق از خاک اصلی اسپانیا جدا شده است و به دلیل مسافت کم دریایی تا اسپانیا همواره در معرض توجه مهاجرانی بوده است که قصد دارند به هر قیمتی خود را به خاک اروپا برسانند. نخستین گزارشها از ورود مهاجران به اسپانیا حکایت از ورود حدود ۱۵۰۰ نفر داشت، اما فقط در یک شبانهروز هزاران نفر دیگر به این موج پیوستند و در نهایت مقامهای محلی اعلام کردند شمار افرادی که طی چند روز وارد سئوتا شدهاند به حدود ۶۰ هزار نفر رسیده است؛ رقمی که بیش از نیمی از جمعیت این منطقه را تشکیل میدهد و از منظر جمعیتی و امنیتی، وضعیت کمسابقهای را برای دولت اسپانیا ایجاد کرده است.
شرایطی آخرالزمانی!
نکته جالب توجه آن است که در ساعات اولیه، نیروهای مرزی مراکش به هیچ وجه مانع عبور مهاجران نمیشدند؛ این درحالی است که به گفته رسانههای مراکشی در حالت طبیعی اگر کسی بخواهد به صورت غیرقانونی به اسپانیا وارد شود، باید از چندین حلقه پلیس عبور کند. تنها راهی که برای عبور مهاجران به سئوتا وجود دارد، گذرگاه مرزی بنی انصار است که بر اساس گزارشها با ورود دستهجمعی مهاجران به کلی بسته شد.
تصاویر منتشر شده از ورود مهاجران بسیار عجیب بود؛ گویی آنها از جنگی آمدهاند. بسیاری از آنها با بدنهای خونین و لباسهایی پاره خود را به سئوتا در اسپانیا رساندند و بسیاریشان ساعتها شنا کرده بودند. در کنار آنهایی که خود را به سئوتا رساندند، جنازه دهها مهاجر هم به ساحل آمده بود؛ کسانی که حین شنا غرق شده بودند. درگیریهایی هم در مرز گزارش شده است؛ به نحوی که هم مأموران مرزی با برخی از مهاجران درگیر شدهاند، هم مهاجران به سمت مأموران حملهور شدهاند. برخی مهاجران هم به محض ورود به سئوتا اقداماتی عجیب از خود بروز دادند و به مراکز خرید حملهور شدند، به خودروهای شهروندان اسپانیا آسیب رساندند، امکانات شهری را تخریب کردند و در مجموع یک هیاهوی کمتر دیده شده در اسپانیا را رقم زدند.
دلایل وقوع سیل مهاجرت اخیر
دلیل این سیل مهاجرت، اما به چند عامل بازمیگردد؛ مهمترین عامل حکم دادگاه عالی اسپانیا در تاریخ ۸ ژوئیه است؛ حکمی که بر اساس آن بازگرداندن فوری مهاجرانی که از طریق دریا وارد میشوند، بدون طی کردن تشریفات قانونی اداری را مجاز ندانسته بود. همین حکم باعث شد تا بسیاری در مراکش به تصور اینکه اگر بتوانیم به هر قیمتی خود را به خاک اسپانیا برسانیم، در این کشور ماندگار خواهیم شد، دل به دریا زدند و راهی اسپانیا شدند.
برخی کارشناسان هم باور دارند سیاست دولت اسپانیا مبنی بر منظمسازی وضعیت اقامت بیش از ۵۰۰ هزار مهاجر غیرقانونی عاملی مهم در وقوع این سیل مهاجرت شده است. یک عامل دیگر که از نظر برخی کارشناسان دور نمانده آن است که مهاجرت اخیر ناشی از فشار سیاسی مراکش دارد. از زمان استقلال مراکش در سال ۱۹۵۶، این کشور حاکمیت خود بر شهرهای سئوتا و ملیلیه را اعلام کرد و اسپانیا همواره هرگونه مذاکره در مورد این دو شهر را رد کرده است. کارشناسان معتقدند که مراکش با چشمپوشی از ورود مهاجران، اهرم فشاری علیه اسپانیا ایجاد کرده تا این کشور را پای میز مذاکره بکشاند.
واکنش اسپانیا و دولتهای اروپایی
واکنش دولت اسپانیا پس از ورود مهاجران، استقرار نیروهای مسلح در سئوتا بود تا مانع از ادامه ورود مهاجران شوند. خوان خسوس ویواس، رئیس منطقه سئوتا، از دولت مرکزی خواست تا وضعیت فوقالعاده ملی اعلام شود و فرماندهی یکپارچه عملیاتها را به عهده بگیرد. وزارت کشور اسپانیا نیز اعلام کرد که با مقامات مراکشی برای تسریع روند بازگرداندن افرادی که بهصورت غیرقانونی وارد سئوتا شدهاند، به توافق رسیده است.
گفتنی است این نخستینبار نیست که سئوتا با موج گسترده مهاجرت روبهرو میشود. در سال ۲۰۲۱ همزمان با تنشهای دیپلماتیک میان مادرید و رباط، بیش از ۱۰ هزار مهاجر طی دو روز وارد این منطقه شدند. اکنون بسیاری از تحلیلگران معتقدند شرایط کنونی میتواند تکرار همان بحران باشد. بحران مهاجرت به اسپانیا کشورهای اروپایی را هم نگران کرده است، زیرا دیگر کشورهای اروپایی نیز در سالهای گذشته با بحران مهاجران غیرقانونی روبهرو بودهاند. مقامهای ایتالیا پس از ورود مهاجران غیرقانونی به اسپانیا در واکنشی تند خواستار تعلیق عضویت اسپانیا در پیمان شنگن شدند و گفتند که مادرید در حفاظت از مرزهای خارجی اتحادیه اروپا ناتوان است و جورجیا ملونی، نخستوزیر ایتالیا، از آمادگی کشورش برای اتخاذ تدابیر فوقالعاده خبر داد و وزیر خارجه این کشور نیز خواستار بسته شدن مرزهای شنگن به روی اسپانیا شد.
اسرائیل، بازیگر پشت پرده؟
در کنار این مسائل یک تحلیل مهم دیگر نیز وجود دارد؛ آنکه پشت پرده سیل ورود غیرقانونی مهاجران به اسپانیا، اسرائیل قرار دارد. تحلیلگران اسپانیایی باور دارند که تحولات شهر سئوتا در شمال آفریقا نشاندهنده تلاش اسرائیل برای تضعیف دولت اسپانیاست، زیرا که این دولت بارها نسبت به کشتار اسرائیل در غزه انتقاد کرده است. این تحلیل هم وجود دارد که آمریکا نیز از تضعیف دولت اسپانیا استقبال میکند.
آنطور که گفته میشود پسر نتانیاهو نیز در سال ۲۰۱۹ در توئیتی نوشته بود که تلآویو از جریانهای جداییطلب در سئوتا حمایت مالی میکند. دو روز پیش دنی دانون، نماینده اسرائیل در سازمان ملل گفت در حالی که اسپانیا همچنان از اسرائیل انتقاد میکند، خود با شرایط اضطراری به دلیل بحران مهاجرت روبهرو است. اسپانیا نیز در واکنش به این مداخله و دست داشتن اسرائیل در این بحران اعلام کرد که اینک همه چیز شفافتر شده است.
به هر حال وضعیت کنونی، اسپانیا را در یکی از بحرانیترین شرایط خود دستِکم در سال اخیر قرار داده است؛ بحرانی که البته چند وجهی است و نمیتوان صرفا آن را محصول یک علت خاص دانست و به نظر میرسد اگر دولت این کشور در ساماندهی یا خروج مهاجران نتواند موثر عمل کند، بحرانی جمعیتی برای اسپانیا در انتظار است.
