رأی شعبه ۳۳ دادگاه تجدیدنظر استان فارس درباره تغییر نام یک شهروند از «رقیه» به «رویا» فقط در فضای حقوقی و قضایی خبرساز نشد؛ واکنش کاربران خبرآنلاین نشان میدهد این پرونده برای بسیاری از مخاطبان، بهانهای برای طرح یک پرسش قدیمیتر شده است: آیا هر فرد باید بتواند درباره نامی که قرار است تمام عمر با آن زندگی کند، اختیار داشته باشد؟
به گزارش روز نو تعداد زیادی از کاربران از رأی دادگاه استقبال کردهاند و آن را نشانهای از توجه بیشتر به حقوق فردی دانستهاند. یکی از کاربران با لحنی کوتاه نوشت: «احسنت به دادگاه و قاضی عادل» و دیگری تأکید کرد که «بعد از مدتها یه خبر شنیدم که توش بوی شعور و فهم بود.»
بخش قابل توجهی از کاربران نیز اساساً با این سؤال مواجه بودند که چرا تغییر یک نام شخصی باید تا این اندازه مسیر پیچیدهای داشته باشد. یکی از مخاطبان نوشته است: «چرا باید کسی اگه از نامش خوشش نمیاد اینقدر دوندگی و داستان داشته باشه، چرا نباید بدون دادگاه و ... یه نفر بتونه واسه نام خودش تصمیم بگیره؟»
کاربر دیگری نیز تجربه شخصی خود را مطرح کرده و نوشته است که نامش در شناسنامه «مرضیه» بوده و با رأی دادگاه آن را به «هیوا» تغییر داده و از این تصمیم رضایت دارد. در کامنت دیگری نیز آمده است: «ببین چقدر بدبختیم که حتی برای تغییر اسم خودمون باید دادگاه پاسگاه بریم که اجازه بدهند یا ندهند.»
وقتی «رقیه» و «رویا» به یک بحث بزرگتر تبدیل شدند.
اما ماجرا برای همه کاربران به همین سادگی نبود. گروهی از مخاطبان با تغییر نام «رقیه» مخالفت کرده و معتقد بودند نامهای مذهبی و قرآنی نباید به سادگی تغییر کنند. یکی از کاربران پرسیده بود: «از نام رقیه زیباتر هم پیدا میشه؟ یک اسم اصیل، قرآنی، ریشهدار و معنادار.»
در مقابل، همین نگاه با واکنشهای تند کاربران دیگری روبهرو شد. یکی از آنها نوشته بود: «اسم به آدم هیچ چیز اضافه نمیکنه» و کاربر دیگری نیز تأکید کرده بود که اعتقاد و رفتار انسان را نمیتوان از روی اسم او قضاوت کرد.
حتی بحث «ایرانی یا عربی بودن» نامها نیز به میان کامنتها کشیده شد. برخی کاربران تصور کرده بودند «رویا» نامی غربی است و تغییر «رقیه» به «رویا» را نوعی فاصله گرفتن از نامهای مذهبی دانستهاند؛ در مقابل، دیگران به این برداشت اعتراض کرده و درباره ریشه واژه «رویا» نیز بحث کردهاند.
یکی از کاربران در همین زمینه نوشته است: «حتی اگر اینطور باشد یک مسئله شخصی است. نام رویا هم یک نام عربی است و هیچ تضادی با اعتقادات اسلامی ندارد.» کاربر دیگری هم با اشاره به اینکه انتخاب نام یک موضوع شخصی است، پرسیده بود چرا باید درباره تصمیم فردی یک انسان تا این اندازه حساسیت وجود داشته باشد.
نگرانی درباره کلاهبرداری و یک سؤال مهم
در میان کامنتهای موافق و مخالف، گروهی نیز از زاویهای کاملاً متفاوت به رأی دادگاه نگاه کردهاند. نگرانی آنها این است که آیا امکان تغییر نام میتواند راهی برای سوءاستفاده مجرمان یا کلاهبرداران باشد؟
یکی از کاربران پرسیده بود: «اینطوری زمینه برای افرادی که کلاهبردار هستن ایجاد نمیشه؟» و نگران بود که با امکان تغییر نام، زمینه سوءاستفاده از هویت افراد فراهم شود.
البته در پاسخ به این نگرانی، کاربری دیگر یادآوری کرده بود که تغییر نام به معنای تغییر سایر مشخصات هویتی فرد نیست و اطلاعاتی مانند نام پدر، شماره ملی، شماره شناسنامه، تاریخ تولد و اثر انگشت همچنان قابل شناسایی است.
در کنار این بحثها، برخی کاربران نیز تجربههای شخصی خود از دشواری تغییر نام را روایت کردهاند؛ از افرادی که سالها با نامی غیر از نام شناسنامهای خود شناخته شدهاند تا کسانی که برای تغییر یک نام ساده، ماهها درگیر فرآیند اداری و قضایی شدهاند.
در نهایت، آنچه از مجموع واکنشهای کاربران میتوان دید این است که رأی دادگاه برای بسیاری از مخاطبان، صرفاً یک پرونده درباره تغییر «رقیه» به «رویا» نیست؛ بلکه بحثی درباره مرز میان اختیار فرد، تصمیم والدین، ارزشهای مذهبی و فرهنگی و نقش قانون در تعیین یکی از ابتداییترین عناصر هویت انسان است. در میان ۸۷ نظر منتشرشده در صفحه خبر، موافقان رأی دادگاه و تأکید بر حق انتخاب فرد، حضور پررنگی دارند؛ هرچند مخالفت با تغییر نامهای مذهبی و نگرانی از پیامدهای احتمالی این رویه نیز در میان کامنتها دیده میشود.
