مسعود پزشکیان، رئیسجمهور کشورمان، در گفتوگوی تلویزیونی اخیرش در پاسخ به اینکه به غیر از قرآن و نهجالبلاغه کتاب دیگری هم مطالعه میکند یا خیر؟ گفت: «تا دلتان بخواهد. فکر میکنید حرفهایی که میزنم، فقط از همین منابع است؟»
به گزارش روز نو او سپس در پاسخ به اینکه آخرین کتابی که مطالعه کرده، چه بوده است، گفت: «آخرین «فراجامعه» از یک نویسنده آمریکایی است. اصلا مگر میشود نخواند؟ تجربهها را، تاریخها را، فرهنگها را و مدیریتها را. این حرفهایی که بنده میزنم برایش شواهد علمی دارم و اینطور نیست از خودم بگویم.»
کتاب «فراجامعه: چگونه دههزار سال جنگیدن، انسانها را وادار کرد که عالیترین نوع همکاری را در کره زمین پیاده کنند» اثر پیتر تورچین، نگاهی نوین به تاریخچه تمدن انسانی را ارائه میدهد.
تورچین، استاد علوم اجتماعی، در این اثر تلاش میکند تا با تحلیلهای دقیق و مبتنی بر دادههای تاریخی، تأثیر جنگهای طولانیمدت بر شکلگیری و توسعه جوامع بشری را روشن کند. نویسنده با بهرهگیری از مدلهای ریاضی و تحلیلهای جامع، نشان میدهد که جنگها نه تنها به عنوان عوامل مخرب بلکه به عنوان موتورهای پیشرفت اجتماعی و سازمانی عمل کردهاند.
او استدلال میکند که فشارهای ناشی از جنگهای مداوم، انسانها را مجبور به ایجاد ساختارهای پیچیدهتر اجتماعی و افزایش سطح همکاری گروهی کرده است. این همکاریها، در نهایت، به ظهور جوامع بزرگتر و پیشرفتهتر منجر شد که توانستند در چالشهای متعددی مقابله کنند و موفق به بقا شوند. تورچین با بررسی هزاران سال تاریخ بشر، مثالهایی از تمدنهای مختلف را مورد تحلیل قرار میدهد. او نشان میدهد که جوامعی که در معرض فشارهای نظامی قرار داشتند، تمایل بیشتری به توسعه نهادهای حکومتی قویتر و سیستمهای اقتصادی منظمتر داشتند. این نهادها و سیستمها، به نوبه خود، امکان مدیریت منابع بهتر، توزیع عادلانهتر قدرت و افزایش کارایی در تولید و توزیع کالاها را فراهم کردند.
یکی از نکات کتاب، تأکید نویسنده بر نقش رهبری در جوامع جنگزده است. تورچین بیان میکند که در شرایط جنگی، رهبران توانمند و کارآمد بیشتر مورد نیاز هستند و جوامع به دنبال افرادی میگردند که بتوانند در شرایط بحرانی تصمیمات سریع و موثری اتخاذ کنند. این فرآیند، به انتخاب و تقویت رهبریهای قویتر کمک کرده و در نهایت به تثبیت نظم اجتماعی و افزایش همبستگی گروهی منجر شده است. علاوه بر تحلیلهای تاریخی، تورچین به تأثیرات فرهنگی و روانشناختی جنگها نیز پرداخته است. او معتقد است که تجربههای جنگی مشترک، هویتهای جمعی قویتر و احساس تعلق بیشتری را در افراد ایجاد کردهاند. این احساس تعلق، به نوبه خود، انگیزهای برای همکاری و هماهنگی بیشتر در سطح جامعه فراهم کرده است. «فراجامعه» با نثری روان و قابل فهم، مفاهیم پیچیده علمی را به زبانی ساده و جذاب ارائه میدهد. تورچین از منابع گسترده تاریخی و دادههای آماری بهره برده تا استدلالهای خود را مستند و مستدل سازد.
در نهایت، پیتر تورچین با ارائه یک دیدگاه نوین و مبتنی بر شواهد وثیق در کتاب «فراجامعه، چگونه دههزار سال جنگیدن، انسانها را وادار کرد که عالیترین نوع همکاری را در کره زمین پیاده کنند» به خواننده نشان میدهد که چگونه تضادها و چالشها میتوانند به عاملهای پیشرفت و هماهنگی اجتماعی تبدیل شوند. این کتاب اثری است که با ترکیب تحلیلهای علمی و روایتهای تاریخی، به بررسی جامع و جامعی از تأثیر جنگها بر توسعه انسانها میپردازد.
این کتاب در ایران با دو ترجمه منتشر شده است؛ ترجمه محمود فرشتهنژاد در انتشارات علم و ترجمه محمد خسروانیان در انتشارات تألیف.
