نخستوزیر اسرائیل امروز در کاخ سفید با دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا دیدار میکند. این تقابل دیپلماتیک در حالی رقم میخورد که هر دو رهبر در آستانه کارزارهای انتخاباتی، بر سر بحران در خاورمیانه و جنگ ایران اختلافات عمیقی دارند.
به گزارش روز نو برای بنیامین نتانیاهو، این دیدارها همواره فرصتی بینظیر برای به نمایش گذاشتن روابط نزدیک با عالیترین مقام اجرائی آمریکا بوده است؛ حتی اگر در مقاطعی با یکدیگر اختلافنظر جدی داشته باشند.
این بار، اما خطرات و پیامدهای این دیدار به شکل ویژهای بالاست.
این تقابل دیپلماتیک در شرایطی رقم میخورد که هر دو رهبر در ماههای پیشرو با چالشهای سنگین انتخاباتی مواجه هستند.
دونالد ترامپ و حزب جمهوریخواه برای رقابت در انتخابات میاندورهای کنگره آمریکا در ماه نوامبر آماده میشوند. این کارزار سیاسی در حالی آغاز میشود که یک جنگ نامحبوب با ایران که از اواخر ماه فوریه شعلهور شده، بر فضای سیاسی واشینگتن سایه انداخته است.
در سوی دیگر میدان، بنیامین نتانیاهو در نظرسنجیهای پیش از انتخابات پاییز در اسرائیل جایگاه متزلزلی دارد و بهشدت تحت فشار است.
تحلیلگران معتقدند او نیاز حیاتی دارد به افکار عمومی داخل اسرائیل نشان دهد با وجود تمام اختلافات، همچنان روابط کاری مستحکم و نزدیکی با دونالد ترامپ دارد.
بسیاری در محافل سیاسی واشینگتن بر این باور هستند که اسرائیل، دولت آمریکا را به این جنگ پرهزینه در خاورمیانه کشانده است.
این تصور عمومی، تنشهای بیسابقهای میان دو متحد دیرینه ایجاد کرده است. دنی سیترینوویچ، فرمانده پیشین اطلاعات نظامی اسرائیل و متخصص امور ایران در مؤسسه مطالعات امنیت ملی در تلآویو، در گفتوگو با نیویورکتایمز با اشاره به این شکاف عمیق، تأکید میکند دونالد ترامپ بهوضوح به دنبال دستیابی به یک توافق است.
او تأکید میکند در نقطه مقابل، اسرائیل بههیچوجه نمیخواهد چیزی درباره این توافق بشنود و به همین دلیل هیچ همسویی و تطابقی در منافع استراتژیک دو طرف دیده نمیشود.
رهبران اسرائیل همچنان بازگشت به میدان جنگ را گزینه بهتری میدانند. از دیدگاه تلآویو، هرگونه توافق صلح با وساطت آمریکا، فقط به تقویت تهران منجر خواهد شد.
تفاوت در اولویتها، گره این بحران را کورتر کرده است. در حالی که تمرکز اصلی اسرائیل بر مهار تهدیدهای موجودیتی قرار دارد، تمرکز دونالد ترامپ ظاهرا معطوف به آزادسازی تردد در تنگه هرمز است.
این تنگه یک مسیر حیاتی برای کشتیرانی جهانی و تجارت نفت محسوب میشود و ثبات آن برای اقتصاد آمریکا اهمیت استراتژیک دارد.
به همین دلیل، ایالات متحده در مرحله اخیر درگیریها با ایران رویکردی یکجانبه پیش گرفته است.
واشینگتن در این مسیر، حتی شریک خود در جنگ یعنی اسرائیل را تا حد زیادی از روند مذاکرات صلح کنار گذاشته است. تحلیلگران سیاسی هشدار میدهند اگر دونالد ترامپ تصمیم بگیرد دامنه حملات نظامی خود به ایران را گسترش دهد، همچنان احتمال دارد بخواهد اسرائیل را در حاشیه این تحولات نگه دارد
روابط پرنوسان
بنیامین نتانیاهو که زمان سفر خود به ایالات متحده را بهگونهای تنظیم کرده است تا بتواند در مراسم یادبود لیندسی گراهام، سناتور سرشناس آمریکایی نیز شرکت کند، همواره در کارزارهای انتخاباتی خود روی روابط گرم و نزدیک با دونالد ترامپ مانور تبلیغاتی داده است.
با این حال، این رابطه در چند ماه گذشته نوسانات شدیدی را تجربه کرده و در هفتههای اخیر حداقل در سطح رسانهها به پایینترین سطح خود رسیده است.
دونالد ترامپ در یک چرخش آشکار، از تمجید بنیامین نتانیاهو به عنوان یک رهبر بزرگ در زمان جنگ، به انتقاد از او روی آورده است.
رئیسجمهور آمریکا با لحنی کنایهآمیز گفته است بنیامین نتانیاهو هر کاری که من بخواهم انجام خواهد داد. دونالد ترامپ همچنین تأیید کرده در جریان یک تماس تلفنی، نخستوزیر اسرائیل را دیوانه خوانده و او را فردی بسیار دشوار در مذاکرات توصیف کرده است.
در برابر این حملات کلامی تند، بنیامین نتانیاهو ترجیح داده است سکوت دیپلماتیک پیشه کند. با این حال، توافق اولیه دونالد ترامپ در ماه گذشته برای پایاندادن به جنگ با ایران، به دلیل نادیدهگرفتن آشکار نیازهای امنیتی تلآویو، موجب ایجاد بهت و حیرت گسترده در داخل اسرائیل شد.
در واکنش به این اقدام یکجانبه، وفاداران به بنیامین نتانیاهو کمپینی از تخریب و بدگویی علیه رئیسجمهور آمریکا و دستیاران ارشد او به راه انداختند. علاوه بر بحران ایران، امضای توافقنامه هفته گذشته میان دونالد ترامپ و عربستان سعودی برای توسعه یک برنامه هستهای غیرنظامی نیز بر نگرانیهای تلآویو بهشدت افزوده است.
استراتژیستهای اسرائیلی بهشدت بیم آن را دارند این توافق، جرقه یک رقابت تسلیحاتی ویرانگر در خاورمیانه را روشن کند. اگرچه دونالد ترامپ در بیانیههای بعدی خود اعلام کرد اجرائیشدن این توافق هستهای مشروط به برقراری روابط دیپلماتیک رسمی میان عربستان سعودی و اسرائیل خواهد بود، اما این اظهارات نتوانسته است اسرائیل را چندان متقاعد کند.
میدانهای مین در خاورمیانه
با وجود تمام این تنشهای رسانهای و فشارهای سیاسی، آنچه در پشت درهای بسته میان این دو رهبر میگذرد، همواره غیرقابل کشف و گاهی غافلگیرکننده بوده است.
تحلیلگران ارشد تأکید میکنند بنیامین نتانیاهو در گذشته بارها توانسته است بر تصمیمات استراتژیک دونالد ترامپ تأثیر مستقیم بگذارد.
به همین دلیل، اکنون تشخیص اینکه آیا این دو واقعا براساس آنچه در رسانهها نشان داده میشود، در تضاد و تنش عمیق هستند یا در حال اجرای یک مانور سیاسی، غیرممکن به نظر میرسد.
ایتامار رابینوویچ، سفیر پیشین اسرائیل در ایالات متحده و استاد بازنشسته تاریخ خاورمیانه در دانشگاه تلآویو، تحلیل درخور تأملی از این پیچیدگی ارائه میدهد. او تأکید میکند در صورت ازسرگیری جنگ آمریکا علیه ایران، دونالد ترامپ بهوضوح علاقهای ندارد نشان دهد این اقدام را با همکاری و مشورت بنیامین نتانیاهو انجام میدهد.
دلیل این امر روشن است؛ چنین تصویری تکرار همان سناریوی چند ماه پیش به نظر خواهد رسید که هزینههای سیاسی سنگینی برای واشینگتن داشت. با وجود این، ایتامار رابینوویچ تأیید میکند اگر ایران موشکهایی را به سوی اسرائیل شلیک کند، اسرائیل بدون شک به آن پاسخ نظامی خواهد داد و در نهایت ممکن است بار دیگر بهطور مستقیم وارد جنگ شود. اختلافات این دو متحد استراتژیک فقط به مهار ماشین جنگی ایران محدود نمیشود؛ دولت آمریکا اقدامات نظامی اسرائیل علیه حزبالله در لبنان را محدود کرده است.
واشینگتن همچنین تلآویو را تحت فشار قرار داده است تا روند خروج نیروهای خود از جنوب لبنان و سوریه را آغاز کند. در همین حال، آتشبس شکننده با میانجیگری آمریکا در غزه به بنبست کامل رسیده و تنشها و خشونتها در کرانه باختری با سرعت، رو به افزایش است.
تمام این چالشهای امنیتی برای بنیامین نتانیاهو در آستانه انتخابات حساس اواخر اکتبر، اهمیتی حیاتی و تعیینکننده دارند.
