رئیسجمهور آمریکا در تصمیمی راهبردی مجوز تولید بومی سامانههای پاتریوت را برای کییف صادر کرد. این چرخش بیسابقه تسلیحاتی که در نشست سران ناتو در آنکارا حاصل شد و همچنین تمجید ترامپ از عملکرد رهبری اوکراین، ماشین جنگی کرملین را در تنظیم پیامهای سیاسی و نظامی خود دچار سردرگمی عمیق کرده است.
به گزارش روز نو مقامات مسکو در تلاش برای پنهانکردن ابعاد این شکست دیپلماتیک، اهمیت این رویداد را ناچیز جلوه میدهند، اما همزمان اعتراف کردهاند چنین اقدامی دستیابی به هرگونه راهحل مسالمتآمیز را دشوارتر میکند. دیمیتری پسکوف، سخنگوی ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه، با فرافکنی آشکار، اوکراین را به بیمیلی برای ورود به روند صلح متهم کرد. او ادعا کرد مسکو همچنان برای پایاندادن به درگیریها از مسیر دیپلماسی آماده است و پوتین برای برنامهریزی یک تماس تلفنی دیگر با ترامپ تمایل دارد.
این ادعاهای دیپلماتیک در حالی مطرح میشود که دستگاه حاکمه روسیه در عمل بارها پیشنهادهای زلنسکی برای دیدار مستقیم با پوتین و همچنین درخواستهای او برای برقراری آتشبس همهجانبه را رد کرده است. به نوشته واشینگتنپست، ولادیمیر پاستوخوف، پژوهشگر علوم سیاسی روسیه، با اشاره به این دستاورد، دیپلماسی زلنسکی را شایسته تحسین دانست. او تأکید کرد اوکراین موفق شده است ائتلاف ضدروسی را در قالبی جدید و بسیار سودمندتر برای خود بازسازی کند؛ آرایشی نظامی و سیاسی که روزبهروز برای فدراسیون روسیه تهدیدآمیزتر میشود. ترامپ روز چهارشنبه در جریان نشست سران ناتو در آنکارای ترکیه به خبرنگاران گفت زلنسکی کاری شگفتانگیز انجام داده است.
چرخش کاخ سفید
این اظهارات نشاندهنده یک تغییر مسیر چشمگیر از مواضع ترامپ در نخستین سال بازگشت به دفتر ریاستجمهوری است. او پیشتر در آن مقطع زمانی، رهبر اوکراین را به ناسپاسی در برابر کمکهای واشینگتن و قمار با خطر آغاز جنگ جهانی سوم متهم کرده بود. با این حال، مقاومت کییف در برابر ماشین جنگی بلوک شرق، محاسبات واشینگتن را تغییر داد. رئیسجمهور ایالات متحده با اعلام خبر اعطای مجوز ساخت موشکهای پاتریوت، این اقدام را بسیار عالی توصیف کرد و خطاب به مقامات کییف گفت دیگر نمیتوانند از کافینبودن تسلیحات دریافتی شکایت کنند.
ترامپ تصریح کرد به اوکراینیها گفته است خودشان این موشکها را بسازند و اگرچه هنوز این موضوع به شرکت سازنده اطلاع داده نشده، اما برنامهها بهخوبی پیش خواهد رفت. موشکهای پیشرفته پاتریوت که مدتهاست در فهرست نیازمندیهای اصلی کییف قرار دارند، از معدود تسلیحات غربی به شمار میروند که توانایی انهدام موشکهای بالستیک شلیکشده به سوی شهرهای اوکراین را دارند.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده که در کنار ترامپ حضور داشت، تأکید کرد روسیه اکنون برای دفاع از آسمان خود با دشواریهای فزایندهای روبهرو است. او ابراز امیدواری کرد این توافق تسلیحاتی، فضای لازم را برای مذاکره و پایاندادن به جنگ ایجاد کند. ترامپ در تکمیل این نگاه استراتژیک افزود این اقدام یک تشدید تنش محسوب میشود، اما از آن دست تشدیدهایی است که میتواند به پایاندادن درگیری کمک کند. در واکنش به این استراتژی مبتنی بر قدرت، پسکوف تلاش کرد موضع مسکو را مقتدرانه نشان دهد و ادعا کرد کرملین این اقدام را یک تشدید تنش ارزیابی نمیکند. با وجود این او مدعی شد تصورات نادرستی در ساختار تصمیمگیری کاخ سفید درباره تأثیر فشارهای نظامی بر هموارشدن مسیر صلح وجود دارد.
سخنگوی کرملین این رویکرد واشینگتن را قضاوتی ناقص خواند و تهدید کرد چنین تصمیماتی ممکن است به طولانیترشدن آنچه روسیه عملیات ویژه نظامی مینامد، منجر شود. او هشدار داد مسکو در واکنش به این شرایط، مجبور به ایجاد یک منطقه امنیتی و حائل بزرگتر خواهد شد و دامنزدن به تنشها هیچ کمکی به روند صلح نمیکند. پسکوف با تقلیل اهمیت توافق پاتریوت، تأیید کرد ادامه ارسال همهجانبه تسلیحات و فناوریهای نظامی آمریکا به اوکراین واقعیتی آشکار است و مسکو از آن آگاهی دارد.
او در تلاشی برای ایجاد شکاف در ائتلاف غرب ادعا کرد برخلاف اروپاییها، ایالات متحده رویکردی دوگانه دارد و همچنان تمایل خود را برای تسهیل حرکت به سوی روند صلح حفظ کرده است. این ادعا در شرایطی مطرح میشود که روسیه با طرح خواستههای حداکثری، از کییف میخواهد مناطقی را که نیروهای روس حتی موفق به تصرف آنها نشدهاند، تسلیم کند. کرملین در یک نمایش دیپلماتیک از زلنسکی برای سفر به مسکو دعوت کرده است، اما رهبر اوکراین این پیشنهاد را به عنوان یک تاکتیک برای وقتکشی رد میکند.
تاکتیک ناموفق مسکو
مؤسسه مطالعات جنگ مستقر در واشینگتن در تازهترین تحلیل خود تأیید کرده است کرملین برای تنظیم خطوط روایتی خود در واکنش به دستاوردهای میدانی اوکراین و همچنین بیتوجهی دولت ترامپ به تاکتیکهای مذاکراتی روسیه، با چالشهای جدی روبهرو است. به گزارش واشینگتنپست، پاستوخوف، تحلیلگر مقیم لندن، نیز بر این باور است که زلنسکی در تغییر ادراک غرب از واقعیتها بسیار موفق عمل کرده است. او تصریح کرد اکنون پوتین است که باید ذهن خود را برای یافتن راهی برای ارائه مطلوبتر واقعیتهای میدانی درگیر کند؛ واقعیتهایی که رئیسجمهور روسیه پیشازاین علاقه فراوانی به استناد به آنها داشت.
با وجود اینکه توافق واشینگتن یک پیروزی دیپلماتیک بزرگ برای زلنسکی به شمار میآید، تحلیلگران نظامی هشدار میدهند این طرح بلندپروازانه پاسخگوی نیازهای فوری و حیاتی اوکراین نخواهد بود. ارتش روسیه تقریبا هر روز با شلیک موشکهای مخرب بالستیک، شهرهای اوکراین را هدف قرار میدهد و با توجه به قوانین بسیار سختگیرانه کنترل فناوری در ایالات متحده و پیچیدگی فوقالعاده این سامانههای موشکی، راهاندازی خط تولید در مقیاس کامل به احتمال فراوان به سالها زمان نیاز دارد.
زلنسکی از این تصمیم مثبت ایالات متحده قدردانی کرد و به خبرنگاران گفت ترامپ بارها تأکید کرده است فقط دو یا سه کشور در جهان ظرفیت تولید پاتریوت را دارند، زیرا سایر کشورها از نظر فناوری به این سطح نرسیدهاند. او افزود واشینگتن، اوکراین را به عنوان کشوری آماده برای این مأموریت بزرگ به رسمیت شناخته است و اکنون تیمهای تخصصی باید برای تعیین یک جدول زمانی مشخص برای راهاندازی تولید وارد عمل شوند. او تصریح کرد هرچه سریعتر توافق نهایی حاصل شود، اوکراین زودتر قادر به تولید این سامانهها خواهد بود.
این پیروزی راهبردی در شرایطی به دست آمد که ماشین جنگی روسیه بار دیگر در یک تهاجم بیرحمانه، زیرساختهای غیرنظامی اوکراین را زیر آتش گرفت. براساس گزارش سازمان اورژانس دولتی اوکراین، حملات شبانه موشکی و پهپادی روسیه به کییف در اوایل روز شنبه، دستکم ۱۰ مجروح ازجمله یک کودک بر جای گذاشت. این سازمان از وقوع انفجارها و آتشسوزیهای متعدد در مناطق سولومیانسکی، دارنیتسکی و دنیپروفسکی پایتخت خبر داد. در منطقه سولومیانسکی، اصابت پرتابههای شلیکشده به شعلهورشدن یک ساختمان اداری و انبار سه طبقه انجامید و یک انبار دیگر در منطقه دنیپروفسکی نیز پس از برخورد تسلیحات متخاصم دچار حریق گسترده شد.
نیروی هوایی اوکراین اعلام کرد روسیه در طول شب، ۱۰ موشک از انواع مختلف ازجمله شش موشک بالستیک را به همراه ۱۲۱ پهپاد انتحاری به سوی خاک اوکراین شلیک کرده است. سامانههای پدافند هوایی کییف در نمایشی از استقامت، موفق شدند سه موشک و ۱۱۱ پهپاد را ساقط کرده یا با استفاده از جنگ الکترونیک از کار بیندازند. نیروی هوایی تأیید کرد اصابت مستقیم در ۱۱ نقطه شامل برخورد موشکهای بالستیک، دو موشک هدایتشونده هوا به زمین و هفت پهپاد تهاجمی ثبت شده است.
همچنین سقوط لاشه تسلیحات رهگیریشده در سه نقطه دیگر نیز گزارش شد. در سوی مقابل، وزارت دفاع روسیه مدعی شد تأسیسات تولید پهپاد در کییف و همچنین بنادر ایزمائیل و چورنومورسک در منطقه جنوبی اودسا را با موفقیت هدف قرار داده است. این وزارتخانه همچنین در بیانیهای ادعا کرد سامانههای پدافند هوایی روسیه در طول شب، ۱۷۸ پهپاد اوکراینی را بر فراز هشت منطقه مختلف روسیه، شبهجزیره اشغالی کریمه و همچنین بر فراز آبهای دریای سیاه و آزوف منهدم کردهاند.
